2historyków1mikrofon

Tradycja niejedno ma imię?

W znanym musicalu „Skrzypek na dachu” główny bohater, Tewje mleczarz, ojciec pięciu córek, zmuszony jest do przewartościowania swojego stosunku do tradycji. Na jego oczach pod wpływem zmian politycznych i społecznych dawny świat legł w gruzach. Długo był przekonany, że uda mu się uratować dawne zwyczaje, tryb życia, że nie musi zmian akceptować. W końcu musiał jednak przyznać, że także i on musi się zmienić, by nie pozostać w osamotnieniu. Jak zdefiniować więc tradycję? Czy jest to rzeczywiście coś niezmiennego? Jakie są relacje między tradycją a pamięcią? Czy tradycja i nowoczesność wykluczają się? Co rozumiemy pod pojęciem dziedzictwo? Wprawdzie nasza rozmowa nie przybierała tak dramatycznych (i melodyjnych) form, jak w przypadku bohaterów musicalu, jednak różnica zdań doszła do głosu.

Już tradcyjnie…

Tym razem zaczęliśmy nasze spotkanie od kobiet. A w zasadzie od omówienia książki poświęconej dziejom kobiet w PRL. Zwracaliśmy uwagę na szerokie potraktowanie problemu, obecność tematów nie tylko spodziewanych, ale i czasami unikalnych w nurcie standardowo określanym 'historią kobiet’. Zgodnie też podkreśliliśmy, jak. bardzo brakuje w Polsce zbiorowego i szerokiego potraktowania dziejów kobiet.

Wychodząc od potrzeb edukacyjnych – bo o dziejach kobiet w Polsce wiemy wciąż bardzo mało – jeden z nas przedstawił swoje refleksje na marginesie lektury polsko-niemieckiego podręcznika do historii do szkoły podstawowej. Szczególnie podkreślał szeroki kontekst europejski, w jakim zostały one przedstawione.

Zgodnie wskazywaliśmy, że właśnie ta szerokość spojrzenia jest niezwykle cennym elementem ujęć edukacyjnych. Podobne szerokie spojrzenie zastosowali renomowani historycy Paweł Machcewicz i Andrzej Paczkowski w najnowszej książce poświęconej rozliczeniom ze zbrodniami / zbrodniarzami okresu II wojny światowej oraz roli i znaczeniu polityki w tych działaniach.

Rozmach analizowanych przypadków imponuje, podobnie jak wykorzystane materiały. Książka wkrótce znajdzie się w księgarniach i – mamy taką nadzieję – wywoła ożywioną dyskusję.

Tradycja zmienna jest

Przewodnim tematem naszej rozmowy była jednak tradycja i powiązane z nią zjawiska. Próbowaliśmy zdefiniować to, czym jest dla nas tradycja – nie zawsze ze sobą się zgadzając. Jeden z nas uparcie podkreślał, że tradycja ma dwa składniki – wartości, które przekazuje, wpaja tym, którzy ją akceptują, oraz formę złożoną z powtarzalnych gestów, twierdzeń, działań, symboli.

Drugi akcentował zmienność tradycji, możliwość jej wyboru, a także potencjał jej tworzenia. Jedno nie stoi jednak w sprzeczności z drugim. Forma tradycji może się zmieniać, czasami nawet radykalnie. Sęk w tym, że czasami oznacza to pewną zmianę przekazywanych wartości, ich modyfikację – a czasami stałość w afirmowaniu fundamentalnych wartości danej społeczności.

Ale w tym kontekście wiele uwagi poświęciliśmy też dziedzictwu – czym ono w takim razie jest? Jak łączy się pojęcie dziedzictwa jako materialnej spuścizny pewnej społeczności z tradycją?

Co to jest „dziedzictwo narodowe”

Zastanawialiśmy się też nad polską tradycją kulinarną… i nad tym, jak ująć jako całość 'dziedzictwo narodowe’? Dlaczego sam termin może mieć charakter wykluczający, zamiast włączającego? Trochę – ale tylko trochę ponarzekaliśmy.

Ale ostatecznie wskazaliśmy na niepodważalną wagę tradycji dla funkcjonowania każdej społeczności. Zaakcentowaliśmy jej kluczową rolę w procesie budowania własnej tożsamości i komunikowania się ze swoim otoczeniem.

Bez tradycji nie ma bowiem ciągłości i zrozumienia kultury, w której się wzrasta. Można ją zmieniać, także odrzucać, buntować się przeciw niej, ale żeby rozumieć swoje otoczenie – trzeba znać jego tradycje.

Wymienione w audycji publikacje:

Katarzyna Stańczak-Wiślicz, Piotr Perkowski, Małgorzata Fidelis, Barbara Klich-Kluczewska, Kobiety w Polsce 1945-1989. Nowoczesność, równouprawnienie, komunizm, Kraków 2020.

Europa. Nasza historia. Klasa 7, cz. 2: Dwudziestolecie międzywojenne 1919-1939, Warszawa 2020.

Europa. Nasza historia. Klasa 8: Od wybuchu II wojny światowej do czasów współczesnych, Warszawa 2020.

Deutschland – Russland, Bd. 3: Das 20. Jahrhundert, hrsg. von Helmut Altrichter and Viktor Ischtschenko, München 2014.

Paweł Machcewicz, Andrzej Paczkowski, Wina, kara i polityka. Rozliczenia ze zbrodniami II wojny światowej, Kraków 2021.

Nasze podcasty można znaleźć także:
close

NEWSLETTER

Jeśli chce Pani/Pan być na bieżąco informowana/y o najnowszych odcinkach podcastu, prosimy o zapisanie się na bezpłatny newsletter i dołączenie do innych subskrybentów.
Zamawiając bezpłatny newsletter, akceptuje Pan/Pani zasady opisane w Polityce prywatności. Wypisanie się z prenumeraty newslettera jest możliwe w każdej chwili.

Wypisanie się z prenumeraty newslettera jest możliwe w każdej chwili.

Następny Wpis

Wcześniejszy Wpis

© 2021 2historyków1mikrofon

Impressum Polityka prywatności

>

Theme by Anders Norén